Elif Şafak’ın 2002 yılında yayımlanan “Bit Palas” romanının, Mine Kırıkkanat’ın 1990 tarihli “Sinek Sarayı” adlı eserinden intihal edildiği iddiasıyla açılan davada Yargıtay’dan yeni karar çıktı. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Şafak ve Doğan Kitap aleyhine verilen kararları bozdu. Kararın gerekçesinde, davanın romanın yayımlanmasından 19 yıl sonra açılması ve “sessiz kalma yoluyla hak kaybı” ilkesi öne çıktı. Kırıkkanat’ın avukatları ise bozma kararının intihal bulunmadığı anlamına gelmediğini belirterek yargılamanın devam edeceğini açıkladı.
Tartışma 2021’de açılan davayla başladı
Yazar ve gazeteci Mine Kırıkkanat, Elif Şafak’ın 2002 yılında yayımlanan “Bit Palas” romanının kendi eseri “Sinek Sarayı”ndan intihal edildiğini ileri sürerek 19 Kasım 2021’de hukuki süreç başlattı.
Kırıkkanat, iki roman arasında yalnızca genel temalar bakımından değil; isim, kurgu, mekân, karakterler, olay örgüsü ve anlatım özellikleri açısından da benzerlikler bulunduğunu savundu. Bu gerekçelerle maddi ve manevi tazminat talebinde bulundu.
Elif Şafak ve kitabın yayınevi Doğan Kitap ise intihal iddiasını kabul etmedi. Yayınevi, iki eser arasındaki benzerliklerin intihal olarak değerlendirilmesine karşı çıkarak yazarın hukuki haklarını koruyacaklarını açıkladı.
İlk derece mahkemesi yüzde 5 oranında intihal tespit etti
Davayı inceleyen İstanbul Anadolu 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, bilirkişi raporunu da dikkate alarak iki eser arasında benzerlikler bulunduğu sonucuna vardı. Mahkeme, bu benzerliklerin esinlenmenin ötesine geçtiğini değerlendirerek “Bit Palas” romanında yüzde 5 oranında intihal bulunduğuna hükmetti.
Mahkeme, Elif Şafak ve Doğan Kitap’ın maddi ve manevi tazminat ödemesine karar verdi. Davalı tarafın istinaf başvurusu da İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi tarafından reddedildi.
Böylece Kırıkkanat lehine verilen karar, üst mahkemenin incelemesinden de geçmiş oldu. Ancak Elif Şafak ve Doğan Kitap kararı kabul etmeyerek dosyayı Yargıtay’a taşıdı.
Yargıtay neden kararı bozdu?
Dosyayı inceleyen Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Elif Şafak ve Doğan Kitap aleyhine verilen kararları bozdu. Kararda, “Sinek Sarayı”nın yayımlandığı tarih ile dava açıldığı tarih arasındaki uzun süreye dikkat çekildi.
Yargıtay’ın değerlendirmesinde, fikrî mülkiyet hukukunda sessiz kalma yoluyla hak kaybı ilkesi öne çıktı. Bu ilke, bir kişinin hakkının ihlal edildiğini ileri sürmek için uzun süre beklemesinin, olayın koşullarına göre, hakkını daha sonra kullanması bakımından hukuki sonuç doğurabileceği anlamına geliyor.
Daire, tarafların iddia ve savunmaları ile özellikle Kırıkkanat’ın intihal iddiasından ne zaman haberdar olduğuna ilişkin hususların yeterince araştırılmadan karar verilmesini hukuka aykırı buldu. Dosyanın yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verildi.
Yargıtay ayrıca Mine Kırıkkanat’ın, Elif Şafak ve Doğan Kitap’a 40 bin TL duruşma vekâlet ücreti ödemesine hükmetti.
Kırıkkanat’ın avukatlarından açıklama: “İntihal bulunmadığı anlamına gelmiyor”
Yargıtay kararının ardından Mine Kırıkkanat’ın avukatları, kamuoyunda oluşan değerlendirmelere karşı açıklama yaptı.
Avukatlar, bozma kararının iki roman arasındaki benzerlikleri veya intihal iddiasını esastan değerlendirmediğini belirtti. Kararın, Kırıkkanat’ın iddiadan ne zaman haberdar olduğu ve dava açma sürecine ilişkin hususların araştırılması gerektiği gerekçesine dayandığını vurguladı.
Açıklamada, bozma kararının davanın Elif Şafak lehine kesin olarak sonuçlandığı anlamına gelmediği ifade edildi. Avukatlar, ilk derece mahkemesinin Kırıkkanat lehine verdiği karar ile istinaf mahkemesinin bu kararı reddetmesini hatırlatarak hukuki sürecin henüz sona ermediğini bildirdi.
Kırıkkanat’ın avukatları, müvekkillerinin kendi eserinden intihal yapıldığı iddiasından üçüncü kişilerin uyarıları üzerine haberdar olduğunu ve bu nedenle dava açtığını belirtti. Dosyanın yeniden görüleceğini ve hukuki mücadelenin sürdürüleceğini açıkladı.
Doğan Kitap kararı olumlu karşıladı
Elif Şafak’ın yayınevi Doğan Kitap ise Yargıtay’ın bozma kararını edebiyat ve yayıncılık dünyası açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.
Yayınevi, açıklamasında edebî eserlerde ortak temaların ve günlük yaşamın doğal unsurlarının kullanılmasının tek başına intihal olarak yorumlanamayacağını savundu. Şafak’ın eserinin özgünlüğüne inandıklarını belirten Doğan Kitap, hukuki sürecin sonraki aşamalarını takip edeceklerini ve yazarın haklarını savunmayı sürdüreceklerini bildirdi.
Davanın geçmişi ve son durum
Mine Kırıkkanat’ın 1990 yılında yayımlanan “Sinek Sarayı” romanı ile Elif Şafak’ın 2002 tarihli “Bit Palas” romanı arasındaki benzerlikler, iki yazar arasında uzun süredir devam eden bir telif hakkı tartışmasına dönüştü.
Kırıkkanat, Şafak’ın romanının kendi eserinden intihal edildiğini ileri sürerek 2021 yılında dava açtı. İlk derece mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak “Bit Palas”ta yüzde 5 oranında intihal bulunduğuna karar verdi ve Şafak ile Doğan Kitap’ın tazminat ödemesine hükmetti. İstinaf mahkemesi de bu kararı onadı.
Son gelişme ise Yargıtay’ın önceki kararları bozması oldu. Yargıtay, davanın açılmasına kadar geçen süreyi ve sessiz kalma yoluyla hak kaybı ihtimalini yeterince değerlendirilmemiş buldu. Ancak bu karar, iki roman arasında intihal bulunmadığının kesin olarak tespit edildiği anlamına gelmiyor.
3 Kasım 2026 itibarıyla kamuoyuna yansıyan son bilgilere göre dosya yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine gönderildi. Mine Kırıkkanat’ın avukatları yargılamanın devam edeceğini açıklarken Doğan Kitap da hukuki süreci izlemeyi sürdüreceğini bildirdi.
Sonuç olarak, dava henüz kesin biçimde sonuçlanmış değil. Bundan sonraki aşamada mahkemenin Yargıtay’ın bozma gerekçeleri doğrultusunda tarafların iddialarını, savunmalarını ve özellikle davacının iddia edilen ihlalden ne zaman haberdar olduğunu yeniden değerlendirmesi bekleniyor.
