İnsanoğlunun yaşadığı en önemli korkuların başında aç ve susuz kalmak gelir. Çünkü gıda ve su olmadan hayatımızı sürdürebilmemiz mümkün değildir. Bu korku o kadar etkilidir ki en ufak bir olayda hemen marketlere koşup rafları boşaltırız. Başka insanların alıp alamadığı önemli değildir; önemli olan sadece bizim almamızdır. Koli koli, paket paket stok yaparız.
Gıdanın azlığı veya eksikliği açlığa yol açar.
UNICEF’in 2020 raporuna göre açlık çeken insan sayısı 690 milyon iken, 2022 yılında bu sayı 727 milyonu aşmıştır. Birleşmiş Milletler’in 2023 verilerine göre dünyada yaklaşık 30 milyon çocuğun hayatı açlık sebebiyle tehlike altındadır.
Dünyada her yıl üretilen 4 milyar ton gıdanın 1,3 milyar tonu israf edilmektedir. Her gün yaklaşık 25 bin kişi açlığa bağlı nedenlerle hayatını kaybetmektedir.
Gıda israfı; tarladan tüketim aşamasına kadar hasat, hasat sonrası işlemler, nakliye, işleme, tedarik zinciri, perakende ve tüketim süreçlerinde gerçekleşmektedir. İsraf edilen 1,3 milyar ton gıdanın maliyeti 1,2 trilyon dolardır. Bu oran aynı şekilde devam ederse 2030 yılında israf miktarı 2,1 milyar tona, maliyeti ise 1,5 trilyon dolara ulaşacaktır.
Dünyadaki tablo böyleyken ülkemizde de durum pek farklı değildir. Türkiye’de yılda 23 milyon ton gıda israf edilmektedir. Bunun maliyeti yaklaşık 214 milyar Türk lirasıdır. Ürettiğimiz her üç gıdadan birini çöpe atıyoruz. Gıdanın yüzde 30’u tarlada, yüzde 20’si süpermarkette, yüzde 20’si ise evlerde israf edilmektedir.
Peki en çok hangi gıdaları israf ediyoruz?
Günde 12 milyon adet ekmek çöpe atılmaktadır. Ekmeği; unlu mamuller, sebze-meyve ile süt ve süt ürünleri takip etmektedir.
İsraf önlense ne değişir?
Avrupa’da küresel market zincirlerinin belirlediği standart ebatlara uymadığı için 40 ton fasulye ve brokoli çöpe atılmaktadır. Oysa bu 40 ton gıda ile 250 bin kişi rahatlıkla doyabilir. İsraf edilen 1,3 milyar ton gıdanın dörtte biri geri kazanılsa, 727 milyon insanın açlık sorunu çözülebilir. Gelişmiş ülkelerde yalnızca üretim aşamasında israf edilen 230 milyon ton gıda, Afrika ülkelerinin toplam üretimine eşittir. Bu israf önlense Afrika kıtasında açlık büyük ölçüde ortadan kalkabilir.
Rakamlar korkutucu değil mi?
Nüfus artışı, iklim değişikliği, bölgesel savaşlar, tarım arazilerinin azalması ve su kaynaklarının tükenmesi gibi nedenlerle gıdaya erişim her geçen gün zorlaşmaktadır. Çok uzak olmayan bir gelecekte gıda ve su savaşları kapımızı çalabilir.
Unutmayın; sizin israf ettiğiniz gıdaya ulaşamadığı için insanlar ölüyor.
Öldürüyoruz…
