İsrail’de 27 Ekim’de yapılan genel seçimlerin ardından açıklanan sandık çıkış anketleri, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun liderliğindeki blok ile muhalefet arasında başa baş bir yarışa işaret etti. Kesin sonuçların henüz açıklanmadığı seçimde, 120 sandalyeli parlamentoda hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeye hiçbir blok ulaşamadı.
İsrail’de seçmenler, 7 Ekim 2023’te Hamas’ın gerçekleştirdiği saldırıların ve ardından Gazze’de yaşanan savaşın gölgesinde sandık başına gitti. Ülkede siyasi dengeleri belirlemesi beklenen seçim, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun liderliği ve güvenlik politikalarının seçmenler tarafından nasıl değerlendirildiğine ilişkin önemli bir sınav olarak görüldü.
Associated Press’in 28 Ekim sabahı yayımladığı bilgilere göre, oy sayımı sürerken kesin bir kazanan ortaya çıkmadı. İsrail televizyonlarının sandık çıkış anketleri, Netanyahu’nun liderliğindeki siyasi blok ile eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un öncülük ettiği muhalefet arasında yakın bir yarış yaşandığını gösterdi.
Çıkış anketlerinde farklı tahminler
İsrail televizyon kanallarının yayımladığı ilk tahminlerde siyasi blokların sandalye dağılımı konusunda farklı sonuçlar ortaya çıktı. Bazı anketlerde iki tarafın 51’er sandalyede eşitlendiği, bazı tahminlerde ise Netanyahu’nun liderliğindeki bloğun sınırlı bir üstünlük sağladığı görüldü.
Netanyahu’nun liderliğindeki Likud Partisi’nin parlamentodaki en büyük tek parti olması beklenirken, bu durumun tek başına hükümeti kurmak için yeterli olmayacağı değerlendiriliyor.
İsrail’de hükümetin kurulabilmesi için 120 sandalyeli parlamentoda en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Hiçbir partinin tek başına bu çoğunluğu sağlayamadığı ülkede, seçim sonrasında koalisyon görüşmeleri siyasi sürecin belirleyici aşamasını oluşturuyor.
Sandık çıkış anketlerinin kesin sonuç anlamına gelmediği ve oy sayımı tamamlanmadan siyasi dengelerin değişebileceği belirtiliyor.
Arap partileri hükümet görüşmelerinde belirleyici olabilir
Seçim sonuçlarına ilişkin ilk tahminlerde Arapların öncülük ettiği partilerin parlamentodaki sandalye sayısını artırabileceği öngörülüyor. Bu partiler, iki ana siyasi bloğun da gerekli çoğunluğa ulaşamaması durumunda hükümet kurma görüşmelerinde belirleyici konuma gelebilir.
Ancak Netanyahu, seçim gecesi yaptığı açıklamada Arap partilerine dayanacak bir hükümet kurulmasına karşı olduğunu ifade etti. Bu yaklaşım, hükümet kurma sürecinde siyasi uzlaşma ihtimalini daha da karmaşık hâle getirebilir.
Muhalefetin önde gelen isimlerinden Gadi Eisenkot ise sonuçların değişim talebini ortaya koyduğunu savunarak yeni bir dönemin başlayacağını söyledi. Eisenkot’un hükümet kurmak için yeterli desteği sağlayıp sağlayamayacağı, önümüzdeki günlerde yapılacak siyasi görüşmelerle netleşecek.
Netanyahu’nun siyasi geleceği tartışılıyor
Netanyahu, uzun yıllardır İsrail siyasetinin en etkili isimlerinden biri olmayı sürdürüyor. Ancak 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından yaşanan güvenlik tartışmaları, Gazze savaşı ve hükümetin politikalarına yönelik eleştiriler, seçim sürecinde öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Muhalefet, saldırılar öncesindeki güvenlik zafiyetlerinin araştırılması ve sorumlulukların açıklığa kavuşturulması gerektiğini savunuyor. Netanyahu ise güvenlik politikalarını ve ülkenin askerî hedeflerini ön plana çıkararak seçmenlerden destek istedi.
ABD Başkanı Donald Trump da seçim sürecinde Netanyahu’ya destek vermişti. Trump, 28 Ekim’de yaptığı açıklamada İsrail seçimlerinin sonucunu değerlendirmek için henüz erken olduğunu belirtti.
İsrail’i nasıl bir süreç bekliyor?
Oy sayımının tamamlanmasının ardından siyasi partilerin hükümet kurmak için görüşmelere başlaması bekleniyor. Hiçbir blok 61 sandalyeye ulaşamazsa küçük partilerin desteği, olası koalisyonların geleceğini belirleyebilir.
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un, seçim sonuçlarının kesinleşmesinin ardından siyasi parti temsilcileriyle görüşerek hükümeti kurma görevini en yüksek ihtimalle çoğunluk desteğini sağlayabilecek adaya vermesi bekleniyor. Görevlendirilen adayın hükümeti kurabilmesi için belirlenen süre içinde yeterli desteği toplaması gerekecek.
Görüşmelerin sonuçsuz kalması hâlinde siyasi belirsizlik uzayabilir ve yeni seçim ihtimali gündeme gelebilir. Bu süreçte Netanyahu, yeni hükümet kurulana kadar geçici hükümetin başında görevini sürdürecek.
İsrail’de seçim sonuçları henüz kesinleşmedi. İlk veriler, Netanyahu’nun siyasi geleceğinin ve ülkenin önümüzdeki dönemde izleyeceği politikaların, yalnızca sandıktan çıkan oylarla değil, hükümet kurma görüşmelerinde oluşacak dengelerle de şekilleneceğini gösteriyor.
