Orta Doğu’da gerilimi tırmandıran ABD, İran ve İsrail arasındaki çatışmalar sürerken diplomatik kanallar üzerinden ateşkes görüşmelerinin gündeme geldiği bildiriliyor. Ancak sahadaki saldırılar ve tarafların sert açıklamaları, kalıcı bir anlaşmaya ulaşılmasının henüz uzak olduğunu gösteriyor.
Çatışmanın son dalgası, İsrail’in İran’daki askeri hedeflere yönelik operasyonları ve ABD’nin İran’a ait bazı stratejik noktaları hedef alan hamleleri sonrası büyüdü. Bu gelişmelerin ardından İran, balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla İsrail’e yönelik karşı saldırılar düzenledi. Bölgedeki ABD üslerinin de yüksek alarm durumuna geçtiği belirtiliyor.
Diplomatik kaynaklara göre bazı ülkeler arabuluculuk girişimlerinde bulunurken, İran yönetimi saldırılar devam ettiği sürece resmi ateşkes görüşmelerine katılmayacağını açıkladı. Tahran yönetimi, öncelikle İsrail ve ABD’nin askeri operasyonlarını durdurması gerektiğini savunuyor.
İran tarafının olası bir ateşkes için birkaç temel şart öne sürdüğü ifade ediliyor. Buna göre Tahran, ABD ve İsrail’den İran’a karşı gelecekte askeri saldırı düzenlenmeyeceğine dair güvence talep ediyor. Ayrıca İran’ın nükleer programına ilişkin haklarının uluslararası alanda tanınması ve savaşın yol açtığı zararlar için tazminat mekanizması kurulması da şartlar arasında yer alıyor.
ABD ve İsrail cephesi ise ateşkesin ancak İran’ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması ve balistik füze kapasitesinin kontrol altına alınmasıyla mümkün olabileceğini savunuyor. Washington yönetimi ayrıca İran’ın bölgede desteklediği silahlı grupların faaliyetlerinin azaltılmasını da görüşmelerin önemli başlıklarından biri olarak görüyor.
Sahadaki askeri tablo ise gerginliğin kısa vadede sona ermeyeceğine işaret ediyor. İranlı yetkililer “gerektiği kadar savaşmaya hazır olduklarını” açıklarken, İsrail ve ABD tarafı da operasyonların sürebileceği mesajını veriyor. Basra Körfezi ve enerji nakil hatları çevresindeki hareketlilik ise uluslararası piyasalar tarafından yakından takip ediliyor.
Uzmanlar, önümüzdeki süreçte üç olası senaryonun öne çıktığını belirtiyor: kısa süreli bir ateşkes, çatışmanın vekalet savaşları şeklinde uzun süre devam etmesi ya da gerilimin daha geniş bir bölgesel savaşa dönüşmesi.
Diplomatik temasların sürdüğü belirtilse de tarafların karşılıklı taleplerinin sertliği nedeniyle yakın zamanda kapsamlı bir ateşkes anlaşmasının sağlanmasının zor olduğu değerlendiriliyor. Bölgedeki gelişmeler uluslararası kamuoyu tarafından dikkatle izlenmeye devam ediyor.
